Türkiye’ye giriş yapmak isteyen bir yabancı, sınır kapısında hakkında giriş yasağı veya tahdit kodu bulunduğunu öğrenebilir. Bazı durumlarda kişi daha önce Türkiye’den sınır dışı edilmiş olabilir; bazı durumlarda ise herhangi bir sınır dışı işlemi yaşamamış olmasına rağmen hakkında ülkeye girişini engelleyen bir kayıt bulunabilir.
Türkiye’ye giriş yasağı her durumda kesin ve değiştirilemez bir işlem değildir. Yasağın sebebine, tahdit kodunun niteliğine ve somut olayın özelliklerine göre idari başvuru yapılması, idare mahkemesinde iptal davası açılması veya belirli şartlarda yabancının Türkiye’ye girişine izin verilmesinin talep edilmesi mümkün olabilir.
Özellikle Türkiye’de eşi, çocuğu, ailesi, işi veya uzun süreli yaşam düzeni bulunan yabancılar bakımından giriş yasağının sonuçları yalnızca yabancılar hukuku açısından değil, özel hayat ve aile hayatına saygı hakkı bakımından da değerlendirilmelidir.
Bu yazıda Türkiye’ye giriş yasağının ne olduğu, tahdit kodlarının nasıl değerlendirildiği, deport kararıyla arasındaki fark, giriş yasağının kaldırılması, iptal davası ve meşruhatlı/özel amaçlı vize yoluyla giriş imkânları genel hatlarıyla açıklanmaktadır.
Türkiye’ye Giriş Yasağı Nedir?
Türkiye’ye giriş yasağı, belirli bir yabancının belirli bir süre Türkiye’ye girişinin engellenmesine yönelik idari bir işlemdir.
6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’nun (YUKK) 9. maddesine göre kamu düzeni, kamu güvenliği veya kamu sağlığı açısından Türkiye’ye girmesinde sakınca görülen yabancılar hakkında giriş yasağı uygulanabilir. Türkiye’den sınır dışı edilen yabancıların Türkiye’ye girişi de Genel Müdürlük veya valilikler tarafından yasaklanabilir.
Kanuna göre giriş yasağının süresi kural olarak en fazla beş yıldır. Bununla birlikte kamu düzeni veya kamu güvenliği açısından ciddi tehdit bulunduğunun değerlendirilmesi hâlinde bu süre Genel Müdürlük tarafından en fazla on yıl daha artırılabilir.
Ancak her yabancının durumu birbirinden farklıdır. Giriş yasağının süresi kadar, hangi gerekçeyle konulduğu ve buna bağlı tahdit kodunun hukuki dayanağı da önem taşır.
Türkiye’ye Giriş Yasağım Olduğunu Nasıl Öğrenebilirim?
Bir yabancı hakkında giriş yasağı bulunduğunu Türkiye’ye giriş yapmak isterken sınır kapısında öğrenebilir. Bazı durumlarda giriş yasağı daha önce gerçekleştirilen sınır dışı işlemi veya vize/ikamet ihlaliyle bağlantılı olabilir.
Giriş yasağı değerlendirilirken yalnızca “yasak var mı?” sorusu yeterli değildir. Şu hususların birlikte incelenmesi gerekir:
- giriş yasağının hangi makam tarafından tesis edildiği,
- yasağın gerekçesi,
- tahdit kodu bulunup bulunmadığı,
- tahdit kodunun türü,
- giriş yasağının başlangıç ve bitiş tarihi,
- yabancı hakkında ayrıca sınır dışı kararı bulunup bulunmadığı,
- kamu düzeni veya kamu güvenliği gerekçesine dayanılıp dayanılmadığı,
- yabancının Türkiye’deki ailevi, sosyal ve ekonomik bağları.
Bu bilgiler belirlendikten sonra uygulanabilecek hukuki yol daha sağlıklı biçimde tespit edilebilir.
Tahdit Kodu Nedir?
Tahdit kodu, yabancının Türkiye’ye girişi, Türkiye’de kalışı veya göç idaresi tarafından yürütülen işlemleri bakımından kullanılan idari kayıt ve kodlamalardır.
Uygulamada Ç, G, N ve V gibi farklı harf grupları altında çeşitli tahdit kodlarıyla karşılaşılmaktadır. Örneğin vize veya ikamet ihlalleri, kamu düzeni ve güvenliği değerlendirmeleri, sınır dışı işlemleri veya farklı idari nedenler yabancı hakkında tahdit kaydı oluşturulmasına yol açabilir.
Bu nedenle yalnızca kodun adına bakılarak “bu kod kesin kaldırılır” veya “bu kod hiçbir şekilde kaldırılamaz” şeklinde değerlendirme yapmak doğru değildir.
Her tahdit kodunun konulma sebebi ve dayandığı somut olay ayrıca incelenmelidir.
Tahdit Kodu ile Türkiye’ye Giriş Yasağı Aynı Şey midir?
Her zaman aynı şey değildir.
Tahdit kodu yabancı hakkındaki idari kaydı ifade ederken, bu kaydın hukuki sonucu Türkiye’ye giriş yasağı, ön izin şartı veya yabancının Türkiye’deki statüsünü etkileyen başka bir işlem olabilir.
Bu nedenle hukuki incelemede sadece tahdit koduna değil, kodun dayandığı idari işleme ve yabancı açısından doğurduğu sonuca bakılmalıdır.
Deport Kararı ile Türkiye’ye Giriş Yasağı Aynı Şey midir?
Hayır.
Sınır dışı etme (deport) kararı, yabancının Türkiye’den çıkarılmasına yönelik bir idari işlemdir.
Türkiye’ye giriş yasağı ise yabancının Türkiye’ye yeniden girişini engelleyen ayrı bir idari işlemdir.
Bununla birlikte iki işlem uygulamada sıklıkla birbiriyle bağlantılıdır. YUKK m.9 uyarınca Türkiye’den sınır dışı edilen yabancıların Türkiye’ye girişi Genel Müdürlük veya valilikler tarafından yasaklanabilir.
Dolayısıyla bir dosyada hem sınır dışı kararının hem giriş yasağının hem de tahdit kodunun ayrı ayrı incelenmesi gerekebilir.
Türkiye’ye Giriş Yasağı Nasıl Kaldırılır?
Türkiye’ye giriş yasağının kaldırılması için izlenecek yol, yasağın sebebine göre değişmektedir.
YUKK m.9/6 uyarınca Göç İdaresi Başkanlığı giriş yasağını kaldırabilir veya giriş yasağı devam etmekle birlikte yabancının belirli bir süre için Türkiye’ye girişine izin verebilir.
Somut olayın özelliklerine göre idari başvuru yapılması veya hukuka aykırı olduğu düşünülen giriş yasağı/tahdit işleminin iptali amacıyla idare mahkemesinde dava açılması gündeme gelebilir.
Örneğin işlemin somut ve yeterli gerekçeye dayanmaması, yabancı hakkında kullanılan bilgilerin güncelliği veya doğruluğuna ilişkin sorunlar, ölçülülük, yabancının Türkiye’deki güçlü aile bağları ve temel haklara yapılan müdahalenin ağırlığı yargısal incelemede önem taşıyabilir.
Ancak her giriş yasağı aynı hukuki yöntemle kaldırılmaz. Bu nedenle yabancının pasaport ve giriş-çıkış kayıtları, tebliğ edilen kararlar, tahdit kodları ve varsa sınır dışı işlemi birlikte değerlendirilmelidir.
Giriş Yasağına Karşı İptal Davası Açılabilir mi?
Hukuka aykırı olduğu düşünülen giriş yasağı veya buna esas oluşturan idari işlemler bakımından idari yargıda iptal davası gündeme gelebilir.
İptal davasında idari işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurları yönünden hukuka uygunluğu incelenir.
Özellikle kamu düzeni veya kamu güvenliği gibi gerekçelerle uygulanan tahditlerde, yalnızca genel ve soyut değerlendirmelerin yeterli olup olmadığı somut olayın özelliklerine göre tartışılabilir.
Anayasa Mahkemesi de yurda giriş yasağı ve sınır dışı işlemlerine ilişkin kararlarında, kişinin Türkiye’de güçlü aile bağlarının bulunması hâlinde aile hayatına saygı hakkı ile kamu yararı arasında adil bir denge kurulması gerektiğini vurgulamaktadır.
Sınır Dışı Kararına Karşı Dava Açma Süresi Kaç Gündür?
Burada giriş yasağı ile sınır dışı kararını birbirinden ayırmak önemlidir.
YUKK’un güncel 53. maddesine göre sınır dışı etme kararına karşı, kararın tebliğinden itibaren 7 gün içinde idare mahkemesine başvurulabilir.
Bu süre özellikle önemlidir. Yabancı veya vekili, kendisine tebliğ edilen sınır dışı kararını gecikmeden hukuki incelemeye tabi tutmalıdır.
Kanunda ayrıca, yabancının rızası saklı kalmak kaydıyla, dava açma süresi içerisinde veya yargı yoluna başvurulması hâlinde yargılama sonuçlanıncaya kadar yabancının sınır dışı edilmeyeceği düzenlenmiştir.
Ancak giriş yasağı/tahdit koduna karşı açılacak dava ile sınır dışı kararına karşı açılacak dava aynı işlem ve aynı süre rejimi olarak değerlendirilmemelidir. Somut idari işlemin tebliğ tarihi ve hukuki niteliği ayrıca incelenmelidir.
Dava Açılması Türkiye’ye Giriş Yasağını Otomatik Olarak Kaldırır mı?
Hayır.
Bir idari işleme karşı iptal davası açılması, kural olarak işlemin bütün sonuçlarını kendiliğinden ortadan kaldırmaz.
Bu nedenle yabancının Türkiye’ye giriş ihtiyacı, mevcut yasağın niteliği ve dava sürecindeki hukuki koruma imkânları dosyaya özgü olarak değerlendirilmelidir.
Özellikle kişinin Türkiye’de eşi veya çocuklarının bulunması, sağlık durumu, uzun süreli ikameti veya başka güçlü bağlarının olması hâlinde bunların dava dosyasında belgeleriyle ortaya konulması önem taşır.
Meşruhatlı Vize Nedir?
Uygulamada “meşruhatlı vize” olarak ifade edilen vize, yabancının Türkiye’ye geliş amacının belirli ve özel bir nedene dayanması durumunda gündeme gelebilen vize türlerini ifade etmek için kullanılan bir kavramdır.
Aile birleşimi, eğitim, çalışma, tedavi veya benzeri özel amaçlarla yapılan başvurular somut olayın niteliğine göre değerlendirilebilir.
Ancak hakkında giriş yasağı bulunan herkesin meşruhatlı vize alarak otomatik biçimde Türkiye’ye girebileceği düşünülmemelidir.
YUKK m.9/6’nın önemli düzenlemesi burada dikkate alınmalıdır: Giriş yasağı kaldırılabileceği gibi, yasak devam ederken yabancının belirli bir süre için Türkiye’ye girişine de izin verilebilir.
Dolayısıyla giriş yasağının varlığı, yabancının durumunun hiçbir şekilde yeniden değerlendirilemeyeceği anlamına gelmez.
Türk Vatandaşıyla Evli Olmak Giriş Yasağını Otomatik Olarak Kaldırır mı?
Hayır. Türk vatandaşıyla evlilik tek başına giriş yasağını otomatik olarak ortadan kaldırmaz.
Ancak gerçek ve devam eden bir aile hayatının bulunması hukuki değerlendirmede son derece önemlidir.
Anayasa Mahkemesi, A.G. başvurusunda (B. No: 2018/6143) Türkiye’de eşi ve çocukları bulunan yabancı hakkında uygulanan yurda giriş yasağını aile hayatına saygı hakkı kapsamında değerlendirmiş ve somut olayda ihlal kararı vermiştir.
Mahkeme, ülkeye giriş yasağına ilişkin yargısal değerlendirmede idarenin soyut gerekçeleriyle yetinilmemesi ve kişinin aile hayatına yapılan müdahalenin somut olayın koşulları çerçevesinde incelenmesi gerektiğine işaret etmektedir.
Bu nedenle Türk vatandaşı eş, Türkiye’de yaşayan çocuklar ve uzun süreli aile hayatı giriş yasağının hukuki denetiminde önemli unsurlar olabilir; fakat kendiliğinden yasağı kaldıran bir kural değildir.
Türkiye’de Çocuğu Bulunan Yabancının Giriş Yasağı Kaldırılabilir mi?
Çocuğun Türkiye’de bulunması da giriş yasağını otomatik olarak kaldırmaz. Ancak özellikle küçük çocuklarla kurulmuş gerçek ve fiilî aile hayatı, Anayasa’nın 20. maddesinde güvence altına alınan aile hayatına saygı hakkı bakımından önem taşır.
Anayasa Mahkemesi içtihadında sınır dışı ve yurda giriş yasağı uyuşmazlıklarında eşler ile ebeveyn ve küçük çocuklar arasındaki ilişkilerin aile hayatı kapsamında değerlendirilmesi gerektiği kabul edilmektedir.
Bu nedenle Türkiye’de eş veya çocuk bulunması hâlinde evlilik belgesi, nüfus kayıtları, çocuğun eğitim durumu, ikamet bilgileri ve aile hayatının gerçekliğini gösteren diğer belgelerin dosyaya sunulması önemlidir.
Kamu Güvenliği Gerekçesiyle Konulan Tahdit Kodu Kaldırılabilir mi?
Kamu düzeni veya kamu güvenliği gerekçesine dayanan tahditler daha ayrıntılı hukuki inceleme gerektirir.
Devletin ülkeye giriş ve yabancılar politikası bakımından kamu düzeni ve güvenliğini koruma yetkisi bulunmaktadır. Bununla birlikte idari işlemler yargısal denetim dışında değildir.
Anayasa Mahkemesi, millî güvenlik alanında alınan tedbirlerde dahi kişilerin keyfî uygulamalara karşı hukuki güvencelerden yararlanması gerektiğini; yargısal makamların somut olayda ileri sürülen gerekçelerin ilgili ve yeterli olup olmadığını incelemesi gerektiğini belirtmektedir.
Buna karşılık yabancının kamu düzenini tehdit eden ciddi eylemlerinin bulunduğu olaylarda devletin göç kontrolü konusundaki takdir yetkisinin daha geniş olduğu da Anayasa Mahkemesi kararlarında kabul edilmektedir.
Dolayısıyla bu dosyalarda sonuç, tahdit kodunun isminden ziyade kodun hangi somut bilgi ve olaya dayanılarak konulduğuna bağlıdır.
Türkiye’ye Gelmeden Giriş Yasağı İçin Hukuki İşlem Yapılabilir mi?
Somut işlemin niteliğine ve gerekli vekâletnamenin usulüne uygun düzenlenmesine bağlı olarak, yabancının Türkiye’ye gelmeden avukat aracılığıyla hukuki sürecinin takip edilmesi mümkün olabilir.
Bu durum özellikle zaten giriş yasağı nedeniyle Türkiye’ye gelemeyen yabancılar açısından önem taşımaktadır.
Dosyanın ilk aşamasında giriş yasağı, tahdit kodu, varsa sınır dışı kararı, pasaport ve giriş-çıkış bilgileri ile Türkiye’deki ailevi veya diğer hukuki bağların incelenmesi gerekir.
Giriş Yasağı ve Tahdit Kodu Dosyalarında Hangi Belgeler Önemlidir?
Her dosyada gerekli belgeler değişebilmekle birlikte genel olarak pasaport, sınır dışı veya giriş yasağına ilişkin tebligatlar, tahdit koduna ilişkin belgeler, Türkiye giriş-çıkış kayıtları ve varsa önceki ikamet/çalışma izinleri önem taşır.
Aile hayatına dayanılacaksa evlilik belgesi, eş ve çocukların kimlik veya nüfus kayıtları, ikamet belgeleri, çocukların eğitim belgeleri ve aile hayatının Türkiye’de bulunduğunu gösteren diğer belgeler de önem kazanabilir.
Kamu güvenliği gerekçeli dosyalarda ise idari işlemin dayandığı bilgi ve belgelerin hukuki niteliği ayrıca değerlendirilmelidir.
Sık Sorulan Sorular
Türkiye’ye giriş yasağı kaldırılabilir mi?
Evet. YUKK m.9/6 uyarınca Göç İdaresi Başkanlığı giriş yasağını kaldırabilir veya giriş yasağı devam ederken yabancının belirli bir süre Türkiye’ye girişine izin verebilir. Ayrıca hukuka aykırı idari işlemlere karşı somut olayın koşullarına göre yargı yoluna başvurulabilir.
Tahdit kodu olan yabancı Türkiye’ye girebilir mi?
Bu sorunun cevabı tahdit kodunun türüne, giriş yasağının niteliğine ve varsa ön izin şartına göre değişir. Her tahdit kodu aynı sonucu doğurmaz.
Deport edilen yabancı tekrar Türkiye’ye gelebilir mi?
Sınır dışı edilmiş olmak, kişinin hiçbir zaman Türkiye’ye dönemeyeceği anlamına gelmez. Hakkındaki giriş yasağının süresi, sebebi ve hukuki durumu ayrıca incelenmelidir.
Türk vatandaşıyla evlenirsem giriş yasağım kalkar mı?
Hayır. Evlilik giriş yasağını kendiliğinden kaldırmaz. Bununla birlikte gerçek aile hayatının varlığı, özellikle eş veya çocukların Türkiye’de bulunması, idari ve yargısal değerlendirmede önemli olabilir.
Giriş yasağı devam ederken Türkiye’ye özel izinle girilebilir mi?
YUKK m.9/6, giriş yasağı kaldırılmaksızın yabancının belirli bir süre Türkiye’ye girişine izin verilebilmesine hukuki imkân tanımaktadır. Bunun uygulanabilirliği her dosyanın özelliklerine göre değerlendirilir.
Sınır dışı kararına karşı kaç gün içinde dava açılır?
Güncel YUKK m.53 uyarınca süre, sınır dışı kararının tebliğinden itibaren 7 gündür.
Sonuç
Türkiye’ye giriş yasağı, tahdit kodu ve sınır dışı işlemleri birbirleriyle bağlantılı olabilmekle birlikte hukuken aynı işlem değildir. Bu nedenle yabancının durumunun yalnızca tahdit kodunun adına bakılarak değerlendirilmesi yeterli değildir.
Giriş yasağının gerekçesi, tahdit kodu, sınır dışı kararı, tebliğ tarihi, Türkiye’deki aile bağları ve işlemin temel haklara etkisi birlikte değerlendirilmelidir.
Özellikle Türkiye’de eşi veya çocukları bulunan, uzun yıllar Türkiye’de yaşamış veya hakkında kamu düzeni/kamu güvenliği gerekçesiyle tahdit kaydı oluşturulmuş yabancılar bakımından dosyanın bireysel özellikleri önem taşımaktadır.
Av. Aykut Yavuz Hakkında
Av. Aykut Yavuz, Bursa Barosu’na kayıtlı avukat olup Yavuz Legal bünyesinde başta yabancılar ve göç hukuku olmak üzere ceza hukuku, aile ve boşanma hukuku, miras hukuku, iş hukuku, gayrimenkul ve kira hukuku alanlarında hukuki hizmet vermektedir.
Fransa doğumlu olan Av. Aykut Yavuz; Türkçe ve Fransızcanın yanı sıra İngilizce ve İspanyolca iletişim kurabilmekte, Türkiye’de yaşayan yabancılar ile yurt dışında yaşayan ve Türkiye’de hukuki işlem yürütmek isteyen kişilere hukuki destek sunmaktadır.
Yabancılar hukuku kapsamında sınır dışı kararları, tahdit kodları, Türkiye’ye giriş yasakları, idari gözetim, ikamet izinleri ve ilgili idari dava süreçleri çalışma alanları arasındadır.
Bu makale genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Her yabancının hukuki durumu ve hakkında tesis edilen idari işlemin gerekçesi farklı olduğundan, somut olay ayrıca değerlendirilmelidir.
Kaynaklar
- 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu, özellikle m.9, m.10 ve m.53.
- 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu.
- Türkiye Cumhuriyeti Anayasası, m.20.
- Anayasa Mahkemesi, A.G. Başvurusu, B. No: 2018/6143, 16.12.2020.
- Anayasa Mahkemesi, yurda giriş yasağı ve sınır dışı işlemlerinde aile hayatına saygı hakkına ilişkin emsal kararları.
- T.C. İçişleri Bakanlığı Göç İdaresi Başkanlığı, yabancılar ve göç mevzuatı.
