İşten Haksız Çıkarılan İşçi Ne Yapmalıdır?

İş sözleşmesinin sona erdirilmesi, çalışma hayatında en sık karşılaşılan hukuki uyuşmazlıklardan biridir. Ancak her işten çıkarma işlemi hukuka uygun değildir. İşverenin kanuna aykırı şekilde iş sözleşmesini feshetmesi hâlinde işçi; kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, işe iade, ücret alacakları ve diğer işçilik alacaklarını talep etme hakkına sahip olabilir. 

Uygulamada birçok çalışan, işten çıkarıldıktan sonra haklarını kaybettiğini düşünmekte veya hangi hukuki yolu izlemesi gerektiğini bilmediği için dava açma sürelerini kaçırmaktadır. Oysa iş hukukunda hakların korunabilmesi, doğru hukuki sürecin zamanında başlatılmasına bağlıdır. 

Bu makalede, işten çıkarılan işçinin sahip olduğu haklar, hangi durumlarda işe iade davası açılabileceği, tazminat talepleri ve dava süreci ayrıntılı olarak açıklanmaktadır. 

İşveren Her İstediği Zaman İşçiyi İşten Çıkarabilir mi?

Hayır. 

İşveren, iş sözleşmesini kanunda öngörülen usul ve esaslara uygun şekilde feshetmek zorundadır. 

Özellikle iş güvencesi hükümlerinden yararlanan işçiler bakımından, fesih işleminin geçerli veya haklı bir nedene dayanması gerekir. Aksi hâlde işçi, şartların oluşması durumunda işe iade ve tazminat haklarını kullanabilir. 

İşten Çıkarılan İşçinin Sahip Olabileceği Haklar

İş sözleşmesinin sona erme şekline göre işçi aşağıdaki haklardan bir veya birkaçına sahip olabilir: 

• Kıdem tazminatı 
• İhbar tazminatı 
• Kullanılmayan yıllık izin ücretleri 
• Ödenmeyen ücret alacakları 
• Fazla çalışma ücretleri 
• Hafta tatili ve ulusal bayram ücretleri 
• İşe iade talebi 
• Ayrımcılık tazminatı 
• Kötü niyet tazminatı (şartları varsa) 

Her uyuşmazlık kendi koşullarına göre değerlendirilmektedir. 

İşe İade Davası Hangi Durumlarda Açılabilir?

İşe iade davası açılabilmesi için kanunda belirtilen şartların gerçekleşmesi gerekir. 

Mahkeme, işverenin fesih nedenini, işyerindeki çalışma koşullarını ve dosyadaki delilleri birlikte değerlendirerek karar verir. 

Feshin geçersiz olduğunun tespit edilmesi hâlinde işçinin işe iadesine ve kanunda öngörülen sonuçlara hükmedilebilir. 

Zorunlu Arabuluculuk Başvurusu

7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu uyarınca işe iade davaları ile birçok işçilik alacağı bakımından dava açılmadan önce zorunlu arabuluculuk yoluna başvurulması gerekmektedir. 

Arabuluculuk süreci tamamlanmadan doğrudan dava açılması mümkün değildir. 

İşten Çıkarıldıktan Sonra Hangi Belgeler Saklanmalıdır?

Hak kaybı yaşanmaması açısından aşağıdaki belgelerin muhafaza edilmesi önemlidir: 

• İş sözleşmesi 
• SGK hizmet dökümü 
• Maaş bordroları 
• Banka hesap hareketleri 
• Fesih bildirimi 
• İhtarname 
• Yazışmalar 
• Puantaj kayıtları 
• Tanık bilgileri 

Bu belgeler, dava sürecinde önemli delil niteliği taşıyabilir. 

İşçi Haklarını Ne Kadar Sürede Talep Etmelidir?

İş hukukunda hak düşürücü süreler ve zamanaşımı süreleri bulunmaktadır. 

Bu sürelerin kaçırılması hâlinde önemli hak kayıpları yaşanabileceğinden, işten ayrıldıktan sonra hukuki durumun gecikmeden değerlendirilmesi büyük önem taşımaktadır. 

Bursa’da İş Hukuku Avukatı ile Çalışmanın Önemi

İş hukuku uyuşmazlıkları yalnızca İş Kanunu hükümlerinden ibaret değildir. İş Mahkemeleri Kanunu, Türk Borçlar Kanunu, Sosyal Güvenlik mevzuatı ve Yargıtay içtihatları birlikte değerlendirilmektedir. 

Fesih işleminin hukuka uygunluğunun incelenmesi, zorunlu arabuluculuk sürecinin doğru yürütülmesi, alacak kalemlerinin doğru hesaplanması ve delillerin eksiksiz hazırlanması, işçinin haklarının etkin şekilde korunabilmesi açısından büyük önem taşımaktadır. 

Sık Sorulan Sorular

İşten çıkarılan herkes kıdem tazminatı alabilir mi? 

Hayır. Kıdem tazminatına hak kazanılması için kanunda belirtilen şartların gerçekleşmesi gerekir. 

İşe iade davası açmadan önce arabulucuya gitmek zorunlu mudur? 

Evet. 

İşveren istifa dilekçesi imzalatırsa haklar kaybolur mu? 

Her olayın özelliğine göre değerlendirme yapılır. İmzalanan belgelerin hukuki niteliği ayrıca incelenmelidir. 

İşten çıkarıldıktan sonra ne yapılmalıdır? 

Hak kaybı yaşanmaması için fesih belgeleri saklanmalı ve hukuki durum vakit kaybetmeden değerlendirilmelidir. 

İşe iade davası ne kadar sürer? 

Davanın süresi, mahkemenin iş yoğunluğuna ve dosyanın özelliklerine göre değişebilir. 

Sonuç

İş sözleşmesinin sona erdirilmesi, işçinin tüm haklarını ortadan kaldırmaz. Fesih işleminin hukuka aykırı olması veya işçilik alacaklarının ödenmemesi hâlinde işçi, kanundan doğan birçok hakkını yargı yoluyla talep edebilir. Bu süreçte zamanaşımı ve hak düşürücü sürelere dikkat edilmesi, zorunlu arabuluculuk prosedürünün eksiksiz tamamlanması ve delillerin doğru şekilde hazırlanması, hak kaybının önlenmesi bakımından büyük önem taşımaktadır. 

Kaynakça

1. 4857 Sayılı İş Kanunu   
   https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=4857&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5  
2. 7036 Sayılı İş Mahkemeleri Kanunu   
   https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=7036&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5  
3. 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu   
   https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=6098&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5  
4. 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu   
   https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=5510&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5  
5. Yargıtay Karar Arama Sistemi   
   https://karararama.yargitay.gov.tr  
6. Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası   
   https://kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr  
7. Süzek, Sarper. İş Hukuku. 
8. Mollamahmutoğlu, Hamdi / Astarlı, Muhittin / Baysal, Ulaş. İş Hukuku. 
9. Centel, Tankut. Bireysel İş Hukuku. 
10. DergiPark Akademik   
    https://dergipark.org.tr  
11. TR Dizin   
    https://trdizin.gov.tr  

Bu Makale Hakkında

Bu makale, Av. Aykut Yavuz tarafından güncel mevzuat, Yargıtay ve Anayasa Mahkemesi kararları ile doktrindeki temel eserler esas alınarak hazırlanmıştır. İçerik; İş Hukuku, Sosyal Güvenlik Hukuku, Ceza Hukuku, Aile Hukuku, Yabancılar ve Göç Hukuku, Mülteci Hukuku, Miras Hukuku ve Gayrimenkul Hukuku alanlarında uygulamaya dayalı hukuki bilgi sunmayı amaçlamakta olup yalnızca genel bilgilendirme niteliğindedir. 

Av. Aykut Yavuz, özellikle işçilik alacakları, kıdem ve ihbar tazminatı davaları, işe iade davaları, hizmet tespiti davaları, SGK uyuşmazlıkları, iş kazası ve meslek hastalığından kaynaklanan tazminat davaları ile diğer iş hukuku uyuşmazlıklarında müvekkillerine hukuki danışmanlık ve dava takip hizmeti sunmaktadır. Fransızca ve Türkçeyi anadil seviyesinde, İngilizceyi ise ileri düzeyde konuşmaktadır.