Boşanma davası sonrasında hükmedilen nafaka, zaman içerisinde değişen ekonomik koşullar nedeniyle yetersiz hâle gelebilir. Özellikle son yıllarda artan enflasyon, yükselen kira bedelleri, eğitim ve sağlık giderleri ile genel yaşam maliyetleri, nafaka alan kişilerin en sık sorduğu sorulardan birini gündeme getirmektedir:

• Aldığım nafaka artırılabilir mi?
• Enflasyon nedeniyle nafaka artırım davası açabilir miyim?
• Eski eşimin geliri arttı, nafaka da artar mı?

Türk hukukunda nafaka miktarı, belirli şartların gerçekleşmesi hâlinde mahkeme kararıyla artırılabilmektedir. Ancak her olay, tarafların ekonomik ve sosyal durumları ile somut olayın özellikleri dikkate alınarak ayrı ayrı değerlendirilmektedir.

Nafaka Artırımı Mümkün müdür?

Evet.

Türk Medeni Kanunu’nun 176. maddesi uyarınca, irat şeklinde ödenmesine karar verilen nafaka; tarafların mali durumlarının değişmesi veya hakkaniyetin gerektirdiği hâllerde artırılabilir, azaltılabilir ya da tamamen kaldırılabilir.

Dolayısıyla boşanma kararında belirlenen nafaka miktarı kesin ve değiştirilemez değildir. Aradan geçen süre içerisinde ekonomik şartların değişmesi veya ihtiyaçların artması durumunda nafaka artırım davası açılması mümkündür.

Nafaka Artırımı Hangi Durumlarda Talep Edilebilir?

Mahkeme her somut olayı kendi içinde değerlendirmekle birlikte aşağıdaki durumlar nafaka artırımına gerekçe oluşturabilecek nedenler arasında yer alabilir:

• yüksek enflasyon ve hayat pahalılığı,
• kira ve temel yaşam giderlerinin önemli ölçüde artması,
• çocuğun büyümesiyle birlikte eğitim masraflarının yükselmesi,
• özel okul, kurs veya servis giderlerinin ortaya çıkması,
• sağlık harcamalarının artması,
• nafaka alan kişinin ihtiyaçlarının önemli ölçüde değişmesi,
• nafaka ödeyen kişinin gelirinde ciddi artış meydana gelmesi,
• tarafların ekonomik ve sosyal durumlarında önemli değişiklik yaşanması.

Mahkeme yalnızca tek bir sebebe değil, olayın bütününe bakarak değerlendirme yapmaktadır.

Enflasyon Tek Başına Nafaka Artırımı İçin Yeterli midir?

Yüksek enflasyon, nafakanın satın alma gücünü azaltan önemli bir etkendir. Ancak mahkeme yalnızca enflasyon oranına bakarak karar vermez.

Karar verilirken;

• tarafların güncel gelir durumu,
• ekonomik ve sosyal koşulları,
• nafaka alan kişinin ihtiyaçları,
• nafaka ödeyen kişinin ödeme gücü,
• çocuk varsa eğitim, bakım ve sağlık giderleri,
• hakkaniyet ilkesi

birlikte değerlendirilmektedir.

Bu nedenle her dosyanın sonucu farklı olabilir.

Eski Eşimin Geliri Arttı. Nafaka da Artar mı?

Nafaka yükümlüsünün gelirinde önemli ölçüde artış meydana gelmesi, mahkemenin değerlendireceği hususlardan biridir.

Örneğin;

• daha yüksek maaşlı işe başlaması,
• şirket kurması,
• ticari gelirlerinin artması,
• kira gelirleri elde etmesi,
• mal varlığının önemli ölçüde artması

nafaka artırım davasında dikkate alınabilecek olgulardır.

Bununla birlikte yalnızca gelir artışı bulunması, nafakanın otomatik olarak artırılacağı anlamına gelmez. Mahkeme her iki tarafın mali durumunu birlikte değerlendirir.

Çocuğum Büyüdü. İştirak Nafakası Artırılabilir mi?

Evet.

Çocuğun büyümesiyle birlikte ihtiyaçları da doğal olarak değişmektedir.

Örneğin;

• okul masrafları,
• özel ders ve kurs ücretleri,
• servis giderleri,
• kırtasiye giderleri,
• sağlık harcamaları,
• beslenme ve giyim giderleri,
• sosyal ve sportif faaliyetlere ilişkin masraflar

önceki yıllara göre önemli ölçüde artabilir.

Mahkeme, çocuğun üstün yararı ilkesini gözeterek iştirak nafakasının artırılmasına karar verebilir.

Nafaka Ne Kadar Artırılır?

Kanunda nafakanın belirli bir oranda artırılacağına ilişkin bir düzenleme bulunmamaktadır.

Mahkeme;

• mevcut nafaka miktarını,
• tarafların gelirlerini,
• ekonomik koşulları,
• ihtiyaçların ne ölçüde arttığını,
• hakkaniyet ilkesini

birlikte değerlendirerek uygun gördüğü miktarda artışa karar verir.

Bu nedenle nafakanın ne kadar artırılacağını önceden kesin olarak söylemek mümkün değildir.

Nafaka Artırımı İçin Belirli Bir Süre Beklemek Gerekir mi?

Hayır.

Kanunda nafaka artırım davası açabilmek için belirli bir süre beklenmesi gerektiğine ilişkin bir düzenleme bulunmamaktadır.

Ancak mahkeme, önceki karar ile dava tarihi arasında nafakanın artırılmasını gerektirecek önemli bir değişiklik meydana gelip gelmediğini değerlendirir.

Kısa süre içerisinde hiçbir ekonomik değişiklik yaşanmamışsa talebin kabul edilmemesi de mümkündür.

Nafaka Artırım Davası Nasıl Açılır?

Nafaka artırımı, görevli Aile Mahkemesinde açılacak dava ile talep edilmektedir.

Aile Mahkemesinin bulunmadığı yerlerde davaya Aile Mahkemesi sıfatıyla Asliye Hukuk Mahkemesi bakmaktadır.

Mahkeme;

• mevcut nafaka miktarını,
• tarafların ekonomik ve sosyal durum araştırmalarını,
• gelir belgelerini,
• ihtiyaçları,
• sunulan delilleri

birlikte değerlendirerek karar vermektedir.

Nafaka Artırım Davasında Hangi Belgeler Gerekebilir?

Her dosyanın özellikleri farklı olmakla birlikte aşağıdaki belgeler önem taşıyabilir:

• maaş bordroları,
• SGK kayıtları,
• banka hesap hareketleri,
• kira sözleşmeleri,
• eğitim giderlerini gösteren belgeler,
• sağlık harcamalarına ilişkin faturalar,
• vergi kayıtları,
• sosyal ve ekonomik durum araştırmasına ilişkin bilgiler.

Mahkeme gerekli gördüğü takdirde resmî kurumlardan da bilgi ve belge talep edebilir.

Nafaka Artırım Davası Ne Kadar Sürer?

Davaların sonuçlanma süresi;

• mahkemenin iş yoğunluğuna,
• delillerin toplanma sürecine,
• tarafların sunduğu belgelerin kapsamına,
• gerektiğinde yapılacak sosyal ve ekonomik durum araştırmalarına

göre değişmektedir.

Bu nedenle nafaka artırım davasının ne kadar süreceğine ilişkin kesin bir süre vermek mümkün değildir.

Sık Sorulan Sorular

Her yıl nafaka artırımı davası açılabilir mi?

Kanunda her yıl dava açılmasını engelleyen bir düzenleme bulunmamaktadır. Ancak talebin haklı ve somut nedenlere dayanması gerekir.

Nafaka artırım davasında avukat tutmak zorunlu mudur?

Hayır. Ancak usul kurallarının doğru uygulanması, delillerin eksiksiz sunulması ve hak kaybı yaşanmaması açısından hukuki destek alınması faydalı olabilir.

Nafaka artırımı geriye dönük uygulanır mı?

Bu husus davanın özelliklerine ve mahkemenin değerlendirmesine göre değişebilir. Her somut olay kendi koşulları içerisinde incelenmektedir.

Mahkeme karşı tarafın maaşını araştırabilir mi?

Evet. Mahkeme gerekli gördüğü hâllerde tarafların ekonomik ve sosyal durumlarının araştırılmasına, ilgili kurumlardan gelir ve mal varlığı bilgilerinin istenmesine karar verebilir.

Sonuç

Boşanma sonrasında hükmedilen nafaka, değişen ekonomik koşullar nedeniyle zamanla yetersiz kalabilir. Yüksek enflasyon, artan yaşam maliyetleri, çocukların eğitim ve sağlık giderlerindeki yükseliş veya nafaka yükümlüsünün gelirindeki önemli değişiklikler nafaka artırımını gündeme getirebilir.

Ancak nafakanın artırılmasına ilişkin her talep, somut olayın özellikleri, tarafların ekonomik durumları ve hakkaniyet ilkesi çerçevesinde değerlendirilmektedir. Bu nedenle dava açılmadan önce hukuki durumun uzman bir hukukçu tarafından incelenmesi, hak kaybı yaşanmaması açısından önem taşımaktadır.

Kaynakça

1. 4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu

Özellikle m. 175 (Yoksulluk Nafakası), m. 176 (Nafakanın Artırılması, Azaltılması ve Kaldırılması), m. 182 (İştirak Nafakası) ve m. 183 (Çocuğa İlişkin Önlemlerin Değiştirilmesi) hükümleri.

Resmî Mevzuat:

https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=4721&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5

2. 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu

İspat yükü, deliller, ekonomik ve sosyal durum araştırması ile yargılama usulüne ilişkin hükümler.

Resmî Mevzuat:

https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=6100&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5

3. Akıntürk, Turgut / Ateş Karaman, Derya

Türk Medeni Hukuku – Aile Hukuku , Beta Yayınları.

4. Dural, Mustafa / Öğüz, Tufan / Gümüş, Mustafa Alper

Türk Özel Hukuku Cilt III – Aile Hukuku , Filiz Kitabevi.

5. Öztan, Bilge

Aile Hukuku , Turhan Kitabevi.

6. Yargıtay Karar Arama Sistemi

Nafakanın artırılması, iştirak nafakası ve yoksulluk nafakasına ilişkin güncel içtihatlara aşağıdaki resmî sistem üzerinden ulaşılabilir.

https://karararama.yargitay.gov.tr

Bu Makale Hakkında

Bu makale Av. Aykut Yavuz tarafından hazırlanmıştır.

Av. Aykut Yavuz; Aile Hukuku , Yabancılar ve Mülteciler Hukuku , Ceza Hukuku , Miras Hukuku , Milletlerarası Özel Hukuk , İş Hukuku ve Sigorta Hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi hizmeti sunmaktadır.

Özellikle boşanma davaları , nafaka, velayet, mal rejiminin tasfiyesi, ziynet alacağı, soybağı davaları, miras uyuşmazlıkları, işçi ve işveren davaları, iş kazaları, trafik kazaları, sigorta tazminatları, ceza soruşturmaları, yabancılar hukuku, sınır dışı (deport) kararları, tahdit kodlarının kaldırılması, ikamet ve çalışma izinleri, Türk vatandaşlığı başvuruları ile uluslararası aile hukuku alanlarında müvekkillerine hukuki destek sağlamaktadır.