Nafaka Davası Nedir? Kimler Nafaka Talep Edebilir?

Boşanma süreci yalnızca evlilik birliğinin sona ermesiyle sınırlı değildir. Tarafların ekonomik durumları, çocukların bakım ve eğitim giderleri ile boşanmanın doğurduğu mali sonuçlar da hukuki açıdan değerlendirilmektedir. Bu nedenle nafaka, Türk Medeni Kanunu’nda düzenlenen ve boşanmanın en önemli mali sonuçlarından biri olan hukuki kurumdur.

Uygulamada en çok merak edilen sorular şunlardır:

• Nafaka kimlere verilir?
• Nafaka neye göre hesaplanır?
• Erkek nafaka alabilir mi?
• Nafaka ömür boyu devam eder mi?
• Nafaka artırılabilir veya kaldırılabilir mi?

Bu makalede nafaka davalarına ilişkin temel hukuki esaslar, Türk Medeni Kanunu, güncel Yargıtay içtihatları ve uygulama doğrultusunda ayrıntılı olarak açıklanmaktadır.

Nafaka Nedir?

Nafaka, kanunda öngörülen şartların gerçekleşmesi hâlinde bir kişinin diğerine veya çocuğuna ödemekle yükümlü olduğu mali katkıdır.

Nafakanın amacı, boşanma nedeniyle ekonomik açıdan güçsüz duruma düşecek eşin korunması ve ortak çocukların bakım, eğitim, sağlık ve gelişim giderlerinin karşılanmasını sağlamaktır.

Her boşanma davasında otomatik olarak nafakaya hükmedilmez. Mahkeme, her olayın özelliklerini ayrı ayrı değerlendirerek karar verir.

Nafaka Türleri Nelerdir?

Türk Medeni Kanunu’nda farklı amaçlara hizmet eden nafaka türleri düzenlenmiştir.

Tedbir Nafakası

Tedbir nafakası, boşanma davası devam ederken eşin veya çocukların geçimini sağlamak amacıyla hükmedilen geçici nafakadır.

Boşanma davası kesinleşinceye kadar devam eder.

Yoksulluk Nafakası

Boşanma nedeniyle yoksulluğa düşecek olan ve boşanmada daha ağır kusurlu olmayan eş lehine hükmedilebilen nafakadır.

Mahkeme;

• tarafların gelirlerini,
• çalışma imkanlarını,
• yaşam standartlarını,
• sağlık durumlarını,
• ekonomik ve sosyal koşullarını

birlikte değerlendirerek karar verir.

Yoksulluk nafakası yalnızca kadınlara özgü değildir. Şartları taşıyan erkek eş de yoksulluk nafakası talep edebilir.

İştirak Nafakası

İştirak nafakası, velayeti kendisine verilmeyen ebeveynin ortak çocuğun bakım ve eğitim giderlerine katılması amacıyla ödediği nafakadır.

Bu nafaka;

• eğitim,
• sağlık,
• beslenme,
• barınma,
• sosyal gelişim

gibi çocuğun üstün yararı gözetilerek belirlenir.

Nafaka Miktarı Nasıl Belirlenir?

Mahkeme belirli bir tarifeye göre karar vermez.

Hakim;

• tarafların gelir durumunu,
• düzenli giderlerini,
• mal varlıklarını,
• çocuk sayısını,
• çocukların eğitim durumunu,
• ekonomik koşulları,
• enflasyonu

birlikte değerlendirerek hakkaniyete uygun bir nafaka miktarı belirler.

Bu nedenle her dava kendi özelliklerine göre değerlendirilmektedir.

Nafaka Davası Hangi Mahkemede Açılır?

Nafaka davalarına görevli mahkeme Aile Mahkemesidir .

Aile Mahkemesinin bulunmadığı yerlerde davalara Asliye Hukuk Mahkemesi, Aile Mahkemesi sıfatıyla bakmaktadır.

Nafaka talebi;

• boşanma davası ile birlikte,
• boşanma davası devam ederken,
• bazı hâllerde boşanma kesinleştikten sonra

ileri sürülebilmektedir.

Nafaka Artırılabilir mi?

Evet.

Tarafların ekonomik durumlarının değişmesi, enflasyon, çocukların eğitim giderlerinin artması veya yaşam koşullarındaki değişiklikler nedeniyle nafakanın artırılması talep edilebilir.

Mahkeme, değişen şartları dikkate alarak yeni bir değerlendirme yapmaktadır.

Nafaka Azaltılabilir veya Kaldırılabilir mi?

Evet.

Nafaka alacaklısının;

• düzenli işe başlaması,
• ekonomik durumunun önemli ölçüde düzelmesi,
• yeniden evlenmesi,
• evli gibi fiilen birlikte yaşaması

veya nafaka yükümlüsünün ödeme gücünü önemli ölçüde etkileyen yeni durumların ortaya çıkması hâlinde nafakanın azaltılması veya kaldırılması talep edilebilir.

Her talep mahkeme tarafından somut olayın özelliklerine göre değerlendirilmektedir.

Nafaka Ömür Boyu Devam Eder mi?

Toplumda en çok tartışılan konulardan biri de budur.

Yoksulluk nafakası, kanunda belirli bir süreyle sınırlandırılmamıştır. Ancak bu durum, her nafakanın ömür boyu devam edeceği anlamına gelmez.

Kanunda öngörülen sona erme sebeplerinin gerçekleşmesi veya koşulların değişmesi hâlinde nafakanın kaldırılması ya da azaltılması mümkündür.

Nafaka Davasında Deliller Neden Önemlidir?

Mahkeme karar verirken;

• maaş bordroları,
• SGK kayıtları,
• banka hesap hareketleri,
• vergi kayıtları,
• tapu kayıtları,
• araç kayıtları,
• kira gelirleri,
• çocukların eğitim ve sağlık giderleri

gibi birçok delili birlikte değerlendirir.

Eksik veya gerçeğe aykırı bilgi verilmesi davanın sonucunu doğrudan etkileyebilir.

Bursa’da Nafaka Davasında Avukatın Önemi

Nafaka davaları yalnızca tarafların gelirlerinin karşılaştırılmasından ibaret değildir. Kusur durumu, ekonomik ve sosyal koşullar, çocukların ihtiyaçları, deliller ve güncel yargı kararları birlikte değerlendirilmektedir.

Bu nedenle dava açılmadan önce hukuki durumun ayrıntılı şekilde incelenmesi, doğru taleplerin belirlenmesi ve gerekli delillerin eksiksiz sunulması hak kayıplarının önlenmesi açısından büyük önem taşımaktadır.

Sık Sorulan Sorular

Erkek nafaka alabilir mi?

Evet. Kanundaki şartların oluşması hâlinde erkek eş de yoksulluk nafakası talep edebilir.

Nafaka her yıl artar mı?

Mahkeme kararında TÜİK tarafından açıklanan ÜFE, TÜFE veya farklı bir artış oranı öngörülmüş olabilir. Ayrıca şartların değişmesi hâlinde nafaka artırım davası açılabilir.

Çalışan kadın nafaka alabilir mi?

Tek başına çalışıyor olmak nafaka talebini ortadan kaldırmaz. Mahkeme, kişinin gerçekten yoksulluğa düşüp düşmeyeceğini somut olayın özelliklerine göre değerlendirir.

Nafaka ödenmezse ne olur?

Kesinleşen mahkeme kararına rağmen nafakanın ödenmemesi hâlinde icra takibi başlatılabilir ve kanunda öngörülen diğer hukuki sonuçlar doğabilir.

Nafaka hangi durumlarda sona erer?

Kanunda belirtilen sona erme sebeplerinin gerçekleşmesi veya tarafların ekonomik ve sosyal durumlarının önemli ölçüde değişmesi hâlinde nafakanın kaldırılması ya da azaltılması talep edilebilir.

Sonuç

Nafaka davaları, boşanmanın mali sonuçlarını düzenleyen ve hem eşlerin hem de çocukların ekonomik haklarını korumayı amaçlayan önemli dava türlerinden biridir. Tedbir nafakası, yoksulluk nafakası ve iştirak nafakası bakımından uygulanacak kurallar farklılık göstermektedir. Bu nedenle her uyuşmazlık; tarafların kusur durumu, gelir düzeyi, sosyal ve ekonomik koşulları ile çocukların ihtiyaçları dikkate alınarak ayrı ayrı değerlendirilmelidir. Hak kaybı yaşanmaması için dava sürecinin hukuka uygun şekilde yürütülmesi büyük önem taşımaktadır.

Kaynakça

1. 4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu
2. 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu
3. 6284 Sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun
4. Yargıtay Karar Arama Sistemi
5. Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası
6. Mevzuat Bilgi Sistemi
7. Dural, Mustafa / Öğüz, Tufan / Gümüş, Mustafa Alper. Türk Özel Hukuku Cilt III – Aile Hukuku.
8. Akıntürk, Turgut / Ateş Karaman, Derya. Türk Medeni Hukuku – Aile Hukuku.
9. DergiPark Akademik
10. TR Dizin

Bu Makale Hakkında

Bu makale, Av. Aykut Yavuz tarafından güncel mevzuat, Yargıtay ve Anayasa Mahkemesi kararları ile doktrindeki temel eserler esas alınarak hazırlanmıştır. İçerik; Aile Hukuku, Ceza Hukuku, Yabancılar ve Göç Hukuku, Mülteci Hukuku, Miras Hukuku, Gayrimenkul Hukuku, İş Hukuku ve Sosyal Güvenlik Hukuku alanlarında uygulamaya dayalı hukuki bilgi sunmayı amaçlamakta olup yalnızca genel bilgilendirme niteliğindedir. Somut olayların özelliklerine göre hukuki değerlendirme farklılık gösterebileceğinden, gerektiğinde uzman hukuki danışmanlık alınması tavsiye edilir.